We wtorek, 1 września, szkolne korytarze znów wypełnią się uczniami. Dla jednych będzie to dobrze znany powrót do ławek po dwóch miesiącach wakacji, dla innych – zupełnie nowe doświadczenie. Po raz pierwszy szkolny dzwonek usłyszy około 395 tys. pierwszoklasistów.

Nowy rok szkolny 2026/2027 rozpoczyna w całej Polsce blisko 4,9 mln uczniów i około 715 tys. nauczycieli. Tym razem nie będzie to jednak wyłącznie powrót do lekcji. Od września w szkołach zaczynają obowiązywać duże zmiany, a część z nich uczniowie i rodzice zauważą właściwie od pierwszych dni.

Chodzi m.in. o początek reformy programowej, obowiązkową edukację zdrowotną oraz nowe zasady dotyczące telefonów komórkowych w podstawówkach.

Miliony uczniów wracają do szkół. 395 tys. idzie tam po raz pierwszy

Według szacunków Ministerstwa Edukacji Narodowej w roku szkolnym 2026/2027 we wszystkich typach szkół będzie uczyło się 4 mln 856 tys. uczniów.

Największą grupę stanowią uczniowie szkół podstawowych – jest ich około 3 mln 255 tys. Do liceów ogólnokształcących będzie chodziło 734 tys. młodych ludzi, do techników 689 tys., natomiast do branżowych szkół I stopnia – 178 tys. Do tego dochodzi ponad 1,2 mln dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym.

Szczególny będzie ten dzień dla około 395 tys. pierwszoklasistów. To właśnie oni, razem z uczniami klas IV szkół podstawowych, jako pierwsi zostaną objęci rozpoczynającą się reformą programową.

Inauguracje roku szkolnego odbędą się we wtorek w całym kraju. Prezydent Karol Nawrocki wraz z pierwszą damą Martą Nawrocką odwiedzą Liceum Ogólnokształcące im. mjra Konstantego Mikołaja Radziwiłła w Komornicy na Mazowszu.

Ministra edukacji Barbara Nowacka będzie z kolei uczestniczyła w ogólnopolskiej inauguracji w Liceum Ogólnokształcącym im. Stefana Czarnieckiego w Człuchowie. Przedstawiciele kierownictwa MEN pojawią się także na uroczystościach m.in. w Warszawie, Włodawie, Będzinie, Olszanicy i Ustrzykach Dolnych.

Rusza „Kompas Jutra”. Pierwsze roczniki zaczynają naukę po nowemu

Jedną z najważniejszych zmian jest start reformy „Reforma26. Kompas Jutra”. Od 1 września zaczyna obowiązywać nowa podstawa programowa w przedszkolach i szkołach podstawowych, choć będzie wprowadzana stopniowo.

Na początek zmiany obejmą klasy I i IV. W kolejnych latach dołączać będą następne roczniki. Według nowych zasad będą od tego roku pracowały również przedszkola.

MEN zapowiada m.in. większą swobodę nauczycieli w planowaniu procesu nauczania oraz mocniejsze łączenie wiedzy zdobywanej na różnych przedmiotach. W programie pojawią się m.in. doświadczenia edukacyjne, moduły tematyczne oraz tydzień projektowy.

To jednak niejedyna nowość. Od tego roku edukacja zdrowotna staje się przedmiotem obowiązkowym. Wyjątek stanowi moduł dotyczący zdrowia seksualnego. O udziale niepełnoletniego ucznia w tej części zajęć będą decydowali jego rodzice, a w przypadku osób pełnoletnich – sami uczniowie. Rezygnacja będzie wymagała złożenia pisemnego oświadczenia.

Telefony znikają z podstawówek. Zakaz obejmie także przerwy

Jedną z najbardziej odczuwalnych na co dzień zmian może być jednak ta, która nie dotyczy podręczników ani programu nauczania.

Od nowego roku szkolnego zaczyna obowiązywać ustawowy zakaz korzystania z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych w szkołach podstawowych – zarówno publicznych, jak i niepublicznych.

I nie chodzi wyłącznie o lekcje. Ograniczenie obejmuje również przerwy oraz inne zajęcia odbywające się na terenie placówki. Ma obowiązywać także podczas zajęć organizowanych poza szkołą, na przykład lekcji wychowania fizycznego prowadzonych na zewnętrznych obiektach sportowych.

Jeszcze dalej idą przepisy dotyczące najmłodszych dzieci. W przedszkolach zakazane będzie zarówno korzystanie z takich urządzeń, jak i ich wnoszenie.

Przewidziano jednak wyjątki. Telefon będzie mógł zostać użyty, jeżeli nauczyciel uzna go za potrzebny podczas zajęć, konieczny będzie pilny kontakt dziecka z rodzicami albo pojawi się zagrożenie zdrowia lub życia.

Osobne zasady dotyczą uczniów, którzy ze względów zdrowotnych lub z powodu niepełnosprawności potrzebują urządzenia albo konkretnej aplikacji, np. do monitorowania stanu zdrowia. W takich przypadkach możliwe będzie korzystanie ze sprzętu za zgodą dyrektora.

Pierwszy dzwonek rozpoczyna więc rok, który dla części uczniów będzie czymś więcej niż kolejną zmianą klasy i planu lekcji. Nowe programy, nowe przedmioty i znacznie bardziej restrykcyjne podejście do telefonów sprawiają, że 1 września 2026 roku polska szkoła wchodzi również w kolejny etap zmian.